Aktualności

Wola Żarczycka (gmina Nowa Sarzyna, woj. podkarpackie)

Zamieszanie wokół nazwy miejscowości z kropką w tle.

W dniu 6 października 2009 r. w programie ,,Prosto z Polski", wyemitowanym przez stację telewizyjną TVN24, zaprezentowano reportaż dotyczący nazwy miejscowości Wola Żarczycka w gminie Nowa Sarzyna (woj. podkarpackie).

Prawidłową nazwą jest nazwa Wola Żarczycka, nie zaś Wola Zarczycka. Potwierdzają to zapisy w uznanych spisach nazw miejscowości w Polsce, tj. Spis miejscowości w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, Wydawnictw Komunikacji i Łączności, Warszawa 1967 r. oraz Wykaz urzędowych nazw miejscowości w Polsce, wprowadzony w życie zarządzeniem Nr 15 Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 10 lipca 1980 r. w sprawie ustalenia wykazu miejscowości w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (Dz. Urz. MAGTiOŚ Nr 4, poz. 9), który jest obecnie wykazem obowiązującym. Ponadto nie odnotowano żadnych zmian formalnych tej nazwy wsi po 1980 r., które są opublikowane w Dziennikach Ustaw lub Monitorach Polskich.

Zgodnie z obowiązującymi od 1934 r. przepisami prawa, tj. rozporządzeniem (z mocą ustawy) Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. o ustalaniu nazw miejscowości i obiektów fizjograficznych oraz o numeracji nieruchomości (Dz. U. Nr 94, poz. 850 z późn. zm.), które zastąpiła ustawa z dnia 29 sierpnia 2003 r. o urzędowych nazwach miejscowości i obiektach fizjograficznych (Dz. U. Nr 166, poz. 1612 z późn. zm.), podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium RP są obowiązane używać urzędowych nazw miejscowości. Zatem gmina nie miała kompetencji do zmiany nazwy omawianej miejscowości. Poza tym, tutejszy Departament nie zgadza się ze stwierdzeniem, iż do spornej nazwy została dopisany znak, tj., kropka nad literką ,, Z”, gdyż nikt nie ma możliwości ,,samoczynnej” zmiany nazw lub rodzajów miejscowości. Takich zmian może dokonać tylko Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w sposób formalny, tj. w drodze rozporządzenia, ale w oparciu o wniosek przygotowany przez radę gminy w trybie i na zasadach określonych w w/w ustawie.

Komisja Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych dwukrotnie rozpatrywała wnioski Rady Gminy Nowa Sarzyna (w roku 2006 i 2009) i zaopiniowała negatywnie zmianę nazwy wsi Wola Żarczycka na Wola Zarczycka. Wśród przedstawionych dokumentów i dowodów, które miały uzasadnić formę graficzną nazwy Wola Zarczycka zamiast Żarczycka brak jest najważniejszego, czyli zapisu ze ,,Słownika staropolskich nazw osobowych”, w którym występuje nazwisko Żarczyc(s)ki: Georgius Zarczisky AGZ XIII 6638 (cf. Nobilis Georgius de Zarczicze) oraz ,,Słownika geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. I-XV, Warszawa 1880-1902, gdzie pod hasłem Wola Żarczycka czytamy: wieś powstała z dwóch miejscowości, spustoszona na początku XVI w. była pusta. Następnie Stefan Batory w 1578 r. nadał Piotrowi Żarczyckiemu sołtystwo.

Dawne zapisy przez ,,Z” oznaczają ,,Ż”. Wszystkie nazwiska na ,,Ż” w ,,Słowniku staropolskich nazw osobowych” są zapisane przez ,,Z” lub ,,Sz”. Dowodem takiej pisowni jest przesłany Komisji dokument, w którym ,,żeby” jest zapisane ,,żeby”, a ,,żadnej” - ,,zadney”.

Miejscowość Wola Żarczycka występuje na mapach, nawet w tej dostarczonej przez gminę, w przewodnikach i w ,,Słowniku geograficzno-krajoznawczym” z 1998 r. oraz we wszystkich encyklopediach. Należy pamiętać, iż nazwy miejscowości nie są własnością lokalnej społeczności, ale używają ich wszyscy mieszkańcy całej Polski. Grafia Zarczycka jest również wynikiem zmazurzonej wymowy. Natomiast obowiązujący wszystkich mieszkańców ,,Wielki słownik ortograficzny” z 2006 r. pod redakcją E. Polańskiego także podaje formę: Wola Żarczycka, a zasady pisowni i ortografii muszą być respektowane przez każdego.

Forma Wola Zarczycka była powtarzana tradycyjnie w aktach urzędowych i innych, gdyż nie była przedmiotem zainteresowania ze względu na jej pochodzenie (etymologię). Nazwa została przepisana w dawnej formie graficznej, ale tak, jak ją usłyszano od miejscowej ludności. Jeżeli nawet do 1980 r. władze gminy stosowały nazwę miejscowości w brzmieniu nieurzędowym i tak też meldowały mieszkańców, to po wydaniu Wykazu urzędowych nazw miejscowości w Polsce, miały obowiązek używania prawidłowej nazwy.

Dlatego mylne jest stwierdzenie, iż to Ministerstwo SWiA zmieniło nazwę tej wsi. Po wyemitowaniu przez TVN24 w/w reportażu, Przewodnicząca Komisji NMiOF wystosowała pismo do Rekakcji TVN wyjaśniające sporną kwestię.